Pocztówki Zabrze

Handel na Placu Krakowskim ok. 1915 r.

W jednym z tekstów, napisanych już dość dawno temu, opisywałem pocztówkę, na której wydawca zastosował retusz, domalowując elementy roślinności. Podobnego zabiegu dokonano również na tej pocztówce, którą chciałbym dziś przedstawić.
Starszy tekst można znaleźć tutaj:
https://historia-zabrza.pl/szpital-przy-ul-m-sklodowskiej-imieniem-cesarzowej-niemiec/
Ale zacznijmy od historii. Dobrze nam dziś znany Plac Krakowski nazywany był dawniej Placem Targów Tygodniowych. Nazwa ta obowiązywała do roku 1905, kiedy to – w uznaniu zasług starosty zabrzańskiego doktora Alfreda Scheche, urzędującego w latach 1882–1902 – nadano mu nową nazwę: Schecheplatz.

1

2

Atmosferę targu starano się oddać na tej właśnie pocztówce, aranżując jej pierwszy plan za pomocą retuszu. Mimo że jest to ingerencja w oryginalną fotografię, dość wiernie oddaje ona obraz prawdziwego targowiska. Bazowa fotografia być może wydawała się zbyt pusta i mało atrakcyjna dla potencjalnego nabywcy pocztówki, stąd decyzja o dodaniu tego uroczego retuszu.

Tło pocztówki istnieje zresztą do dziś, choć z jednym wyjątkiem. Tym wyjątkiem jest kamienica – a właściwie kamienice, ponieważ były to budynki bliźniacze – z których tylko jedna, ta po prawej stronie, przetrwała do naszych czasów. Lewa najprawdopodobniej ucierpiała w wyniku działań wojennych w styczniu 1945 roku. Tu jest ujęcie wykonane kilka lat po wojnie. Słyszałem kilka wersji dotyczących jej zniszczenia – od pożaru po trafienie bombą – dlatego nie chcę z całą pewnością stwierdzać, która z nich jest prawdziwa. Po wojnie w jej miejscu dobudowano niższy budynek i w ten sposób oba obiekty współistnieją dziś obok siebie, reprezentując różne epoki.

Widoczny na pocztówce kościół to wybudowany w 1874 roku ewangelicki Kościół Pokoju. Dostrzec można również fragment dawnej szkoły ewangelickiej, której budynek znajduje się pod adresem ul. 3 Maja 12.

Mam nadzieję, że choć trochę udało się poczuć klimat dawnego placu. Być może następnym razem, przechodząc przez Plac Krakowski, spojrzycie na niego nieco inaczej – wyobrażając sobie gwar targowy sprzed ponad stu lat.

Na koniec kilka słów o dacie wydania samej pocztówki. Z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że powstała ona po 1915 roku, o czym świadczy widniejąca na niej nazwa miasta Hindenburg, która w tym właśnie roku zastąpiła nazwę Zabrze.

Ciekawostką jest również krótka wiadomość zapisana po francusku: „Całuski od bratanka Jerzego”. Brak znaczka i stempla sugeruje, że pocztówka mogła zostać wysłana w kopercie. Być może miało to miejsce w okresie plebiscytowym.

Wydawca: Ansichtskarten-Verlag und Großhandel Hermann Schenke, Hindenburg O.-S.

Opracował: Rafał Tylenda.       Pocztówka z jego kolekcji.                             15.03.2026