Pocztówki Włodzimierza Wysockiego.

Plac Warszawski i Liceum, oraz co to był Volksbund.

Największy chyba plac w Zabrzu, zwany od 1945 roku Warszawskim. Do połączenia Starego Zabrza, Małego Zabrza i wsi Dorota w jedną gminę Zabrze w 1905 roku był rynkiem Małego Zabrza i nazywano go Markplatz (plac Targowy, Rynek). Później od cotygodniowego targu w czwartki, przyjął nazwę Plac Targów Czwartkowych (Donnerstagmarktplatz).

1. Plac targów tygodniowych i liceum.

Verlag: Dagobert Kaiser, Zabrze.

W 1927 roku ponownie zmieniono nazwę placu, tym razem z powodów politycznych. Uczczono przy tym niemieckiego polityka, pierwszego prezesa „Niemieckiego Związku Ludowego dla Polskiego Śląska, Volksbund” Karl Egona von Reitzenstein. Jego imię otrzymała także szkoła żeńska, mieszcząca się w największym stojącym tam budynku. Jej poprzednim patronem był niemiecki pisarz ze Śląska Gustav Freytag (podpis pod pocztówką).

2. Hindenburg O.-S. Liceum (Gustav- Freytag – Schule) i rynek.

Verlag: Edmund Janik, Papier und Buchhandlung, Hindenburg O.-S.

Pocztówka u dołu (3) podpisana jest „Wyższa Szkoła dla Dziewcząt”. Nie chodzi tu uniwersytet, ale o „Nad”- Liceum, co oznaczało średnią szkołę żeńską (w odróżnieniu od Gimnazjum-średniej szkoły męskiej).

3. „Wyższa Szkoła dla Dziewcząt”

Orginaldruck Reinicke & Rubin, Magdeburg.

Ta okazała, postawiona przez gminę Zabrze w 1907 roku budowla, udzieliła stałej siedziby założonej w 1869 przez pannę Stenzel, córkę archiwisty z Wrocławia, pierwszej w Zabrzu prywatnej „Höheren Töchterschule” (dosłownie: Średnia Szkoła dla Córek). Naukę tam rozpoczęło na początku siedemnaście panien z najlepszych zabrzańskich domów.

4. “Höhere Mädchenschule” Hindenburg OS.

Verlag der Papierhandlung des Wanderes, Zabrze.

W nowym publicznym Liceum naukę rozpoczęło 370 uczennic, a egzaminem końcowym była matura. Na wysokości pierwszego piętra nad wejściem widoczny jest napis. To nazwa szkoły którą wyraźniej widać na awersie powyższej pocztówki.

Działał w niej bardzo dobry chór, którego występy transmitowano nawet w radiu.

5. HindenburgO.-S. Marktplatz

Graphische Verlagsanstalt G.m.b.H. Breslau.

Tytuł tej pocztówki (5) jest dowodem na to że mieliśmy już w Zabrzu rynek. Również na kreatywność władz miasta, które wielką latarnię stojącą tu na środku, przeniosły pod budynek szkoły, co widać na pocztówce nr 4. zastąpiła ją legendarna już w Zabrzu poprzez swą nieobecność, rzeźba Szczurołapa z Hameln. Od tego czasu przyglądał się on odbywającym się tam co czwartek od 1875 roku targom.

6. Zabrze. “Höhere Mädchenschule”

Verlag Max Czech. Zabrze.

Budynek nosi cechy neogotyku. Z trzech kamienic z lewej strony, ostatnia nie zachowała się.

W szkole było również kilka mieszkań dla tamtejszych nauczycieli.

Obecnie jest to szkoła podstawowa nr 36 imieniem Juliana Tuwima.

7. Hindenburg O.S. Reitzenstein-Schule. Państwowe Liceum i Szkoła dla Kobiet.

Kunstverlag Bruno Scholz, Breslau II (kopiowanie zabronione).

W roku 1927 wydarzyło się bardzo wiele w historii tej oświatowej placówki. 1 kwietnia otwarto nową Frauenschule (szkołę dla kobiet) gdzie uczono przede wszystkim praktyki prowadzenia mniejszych i większych gospodarstw domowych.

21 czerwca poświęcono nową, dobudowaną część szkoły, która nosiła też cechy gotyku. Po rozszerzeniu szkolnej auli, szkoła dysponowała największą salą w mieście, mogącą pomieścić 800 osób. Otrzymała przy tym nowe imię „Reitzenstein-Schule”, co opisane było już wyżej i bardziej odpowiadało duchowi czasu.

8. Hindenburg – Oberschlesien. Staatliche Oberschule für Mädchen.

Verlag C.W. Mierzwa, Hindenburg, Oberschlesien

1 kwietnia 1928 r placówkę wizytował pruski minister nauki i sztuki profesor doktor Becker, w towarzystwie nadprezydenta prowincji Górny Śląsk.

29 listopada tegoż roku na frontowej ścianie uroczyście odsłonięto tablicę ku czci patrona placu i szkoły. Prowadzony przez Karla Friedricha von Reitzenstein organizacja „Volksbund” zajmująca się zachowaniem „ducha niemieckości” na polskim Górnym Śląsku przetrwała wojnę i jej zadaniem jest obecnie wynajdowanie i opieka nad grobami żołnierzy niemieckich w Europie. Działalność „Volksbundu” nastawiona jest dziś na porozumienie i kontakt między nacjami, działa tam wiele młodych ludzi. Również w Polsce. Zmieniają się czasy, zmieniają się zadania.

9. Hindenburg , Oberschlesien. Reitzensteinplatz. Staatliche Oberschule für Mädchen.

Foto und Kunstverlag Bruno Scholz, Breslau II (kopiowanie zabronione).

W 1929 roku otwarto naprzeciw szkoły dwa nowe budynki, urzędu finansowego i fili Banku Rzeszy.

Dzisiaj (2019) jest to wielki parking. Może to kiedyś się zmieni i wróci również na plac zabrzański Szczurołap.

Wszystkie te archiwalne pocztówki pochodzą z kolekcji  Włodzimierza Wysockiego  który kolekcjonuje je już ponad 20 lat, w jego posiadaniu jest około 700 egzemplarzy. Były wystawione w Galerii Muzeum Miejskiego Cafe Silesia w od 14 marca do 5 maja 2019 roku.

Dzięki jego uprzejmości i ogromnej pomocy pani  Urszuli Wieczorek  z Muzeum Miejskiego w Zabrzu możemy je tu wszystkie zobaczyć, za co serdecznie im obu dziękuję.

Andrzej Dutkiewicz.                                                                                    09.11.2019