Pocztówki powojenne
Koksownia „Zaborze – Skalley” i Jerzy Walla, klasyk zabrzańskiej pocztówki.
Ta pocztówka miała zostać opisana na Historii Zabrza już dawno temu, jednak niestety zaginęła pośród innych fotografii, kartek i innych pamiątek.
Na szczęście właśnie ją odnalazłem, dzięki czemu mogę w końcu przygotować opis, o którym myślałem od dość dawna.
Na początek krótkie przypomnienie, kim był wydawca tej pocztówki — Jerzy Walla. Była to niezwykle ważna postać w pierwszych powojennych latach, jeśli chodzi o wydawnictwo pocztówkowe na Śląsku.
Jerzy Walla przybył do Gliwic w 1945 roku. Jako fotograf i wydawca pocztówek prowadził swój zakład przy ul. Zabrskiej 24, prawdopodobnie przejmując opuszczone atelier. Wydawał pocztówki najczęściej datowane na lata 1945–1946, choć korzystał również z klisz wykonanych jeszcze w latach 30.
Ze swoim aparatem odwiedził m.in. takie miasta jak: Zabrze, Gliwice, Wrocław, Jelenia Góra, Cieszyn, Oborniki Śląskie, Kudowę-Zdrój, Rybnik, Bardo Śląskie, Milówkę, Duszniki-Zdrój, Wisłę, Częstochowę, Bielsko-Białą, Dąbrowę Górniczą, Ząbkowice oraz Będzin.
Na omawianej pocztówce widnieje przemysłowy krajobraz z podpisem „widok na kopalnię”, choć w rzeczywistości żadnej kopalni tu nie zobaczymy. Być może opis ten jest efektem uproszczenia — Śląsk jako region od dawna kojarzony był przecież głównie z górnictwem. W tym przypadku właściwszy podpis powinien brzmieć: „widok na koksownię »Skalley«”. Największym motywem jest nieistniejący już zbiornik na gaz o pojemności 60 tys. m³.
Samą fotografię Jerzy Walla wykonał najprawdopodobniej z dachu kamienicy przy ul. Wolności 321. Widoczny na pocztówce budynek z charakterystycznymi, niesymetrycznymi oknami istnieje do dziś, co pozwala łatwo zweryfikować miejsce wykonania zdjęcia — chociażby przy pomocy Google Maps. W ustaleniu lokalizacji bardzo pomógł mi Dawid Petelicki.
Na koniec warto zwrócić uwagę na datę zapisaną po stronie korespondencyjnej: 3.09.1949. Czy jest to data wydania kartki, czy może moment wykonania fotografii? Tego zapewne już się nie dowiemy, jednak pocztówka z całą pewnością została wydana w zbliżonym okresie.
Wydawnictwo i fotografia Jerzy Walla, Gliwice Zabrska 24.
Seria przedwojennych zdjęć z koksownią na Zaborzu.
https://historia-zabrza.pl/koksownia-zaborze-skalley-na-zdjeciach-atelier-hansa/
Inne pocztówki Jerzego Walli.
https://historia-zabrza.pl/stadionu-gornika-zabrze-powojenna-historia-na-pocztowkach/
https://historia-zabrza.pl/pierwsza-pocztowka-z-kinem-marzenie-po-wojnie-i-pl-24-stycznia/
https://historia-zabrza.pl/plac-dworcowy-w-1945-r-na-pocztowce-jerzego-walli/
Opracował: Rafał Tylenda. Pocztówka z jego kolekcji. 14.01.2026

















www.historia-zabrza.pl






































