Pocztówki Mikulczyce Mikultschütz Klausberg
Mikulczyce – hotel Bartochy, potem Patria, Santos.
Wielu mieszkańców Mikulczyc pamięta takie lokale jak Santos, Patria , czy Zodiak na rogu ulic Tarnogórskiej i Chopina. Ale w tym budynku już przed 1900 rokiem była restauracja i hotel.
Ten imponujący budynek hotelowy z pocztówki stoi do dziś w Mikulczycach przy ulicy Tarnopolskiej 57 (róg Chopina), ale nie wygląda już tak dostojnie. Powstał jeszcze w XIX stuleciu i znalazł się również na najstarszej chyba mikulczyckiej pocztówce wydanej przed rokiem 1900.
Tą, tutaj opisaną, wydano trochą później i przedstawia „Hotel und Restaurant zur Erholung”, czyli hotel i restaurację „Wypoczynek”. Z napisów na fasadzie dowiemy się że można było tam grać w bilard, właścicielem był Emanuel Oschinsky (na przełomie wieków) ale całość prowadził Louis Neumark. Górniczy charakter miejscowości i zapewne dużej części klientów podkreśla godło kopalni królewskich i napis „Glück auf!“ w narożniku drugiego piętra.
Mikultschütz, O.-S. Tarnowitzerstr. 78.
Hotel und Restaurant zur Erholung.
Speisezimmer -Jadalnia.
Budynek obecnie (Google Maps).
Poprzednim zarządcą całości był pan Heinze, który 15 grudnia 1889 roku przejął dowództwo w hotelu Glasera w Małym Zabrzu. Donosiła o tym lokalna prasa.
W 1909 roku w gazecie pojawiła się informacja że szefem restauracji został pan Eduard Schäfer z Zabrza.
Następnych wiadomości zaczerpnąłem z ogłoszenia w książce adresowej z roku 1912.
1912,
Gościniec „Wypoczynek”, którego Louis Neumark był już właścicielem, poleca tu swoje nowoczesne pomieszczenia, najelegantszego lokalu rodzinnego na miejscu.
Wielka sala, pokój klubowy, pokoje gościnne, relaks. Wyszynk piw Tyskie Książęce i prawdziwy Pilsner, również piwa Kissling. Kuchnia otwarta do 12 w nocy.
W dni świąteczne i niedziele – artyści i koncert.
Owa „wielka sala” była salą koncertową, wysoką na dwa piętra i w latach 80. XX wieku (?) przedzielono ją podłogą, uzyskując dodatkową kondygnację.
Występował tam na przykład miejscowy chór, a stowarzyszenia jak Kriegerverein, czy Ochotnicza Straż Pożarna odprawiały tam swoje zebrania i uroczystości. Na przykład 25 maja 1900 roku Brandmeister (komendant straży) Skrzipczyk, w uznaniu roztropnej i śmiertelnie ryzykownej akcji gaszenia pożaru na kopalni Ludwigsglück (kop. Ludwik) 19 listopada 1899 roku otrzymał dwie pozłacane gwiazdki do munduru.
Co ciekawe to wyposażenie tej sali zaprojektowała i wykonała działająca od 1887 roku do dziś, renomowana firma Theaterwerkstätten Hammann GmbH z Wuppertalu (do 1987 roku z Düsseldorfu). Jej specjaliści zajmujący się wyposażeniem sal teatralnych, kinowych i sportowych, w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku wyposażyli niezliczoną ilość kin na podstawie ekskluzywnego kontraktu z ówczesną UFA (historyczna, niemiecka wytwórnia filmowa założona w 1917 roku, gigant europejskiej kinematografii okresu międzywojennego).
W 1953 roku Hammann opracował i zbudował pierwszy na świecie system projekcji szerokoekranowej dla kina „Universum” w Stuttgarcie i dziś wyposaża współczesne Multiplexy.
W latach 1893-1900 w pomieszczeniach restauracji działała agencja pocztowa. Jej szefem był pan Friedländer. Z jego inicjatywy uruchomiono karetę pocztową łączącą tą agencję z urzędem rejonowym poczty z siedzibą w Zabrzu. Za 30 fenigów kilka osób mogło dojechać nią do Zabrza. Woźnicą był pan Pollak.
W części budynku stojącej przy ul. Chopina znalazło się również kilka sklepów.
W czasie wyborów do Reichstagu w czerwcu 1906 roku jeden z lokali wyborczych urządzono u Oschinskiego. Najwięcej głosów zebrał tam kandydat polski, redaktor Napieralski, który został następnie posłem frakcji polskiej.
W książce adresowej z 1939 roku znalazły się takie dwa ogłoszenia:
Bartocha.
Goransch
Wynika z nich że właścicielem całości był Reinhold Bartocha, a zarządcą Georg Goransch. Obaj panowie mieszkali również w tym budynku. Jeszcze po wojnie ten dom nazywano „u Bartochy”.
W „wysoko renomowanym lokalu rodzinnym” serwowano wówczas piwo z bawarskiego Kulmbach.
Na tej kolorowej pocztówce wydanej nie przed 1934 rokiem widoczny jest napis „Hotel Bartochy”, podawane w nim piwo pochodziło z zabrzańskiego browaru „Schultheiss”.
Ta pocztówka znalazła się w wydanej w 2017 roku przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Zabrze książce „Nasze Mikulczyce”.
Bartochas Hotel.
Pierwsze tramwaje przejechały przez Mikulczyce 4 lipca 1934 roku. Również przed hotelem „Zur Erholung” pojawił się przystanek tramwajowy. (Pocztówka powyżej).
Również po wojnie w budynku królowała gastronomia. Wielu mieszkańców Mikulczyc pamięta takie lokale jak Ludowa, Santos, Patria , czy Zodiak na rogu ulic Tarnogórskiej i Chopina.
W latach 70. była to restauracja kategorii II „Ludowa”, przy ulicy wówczas Bieruta 57. Zaraz potem „Patria”, również kategorii II i bar szybkiej obsługi „Zodiak” IV kategorii. Też piwiarnia „Ogrodowa” kategorii IV i lepszy, bo III kategorii bar kawowy „Santos”, który awansował potem do rangi kawiarni.
Budynek obecnie (Google Maps).
Ale tu już historia.
Pocztówka z kolekcji Filipa Warzechy i serdecznie mu dziękuje za jej udostępnienie.
Podziękowania za pomoc dla Marka Jankowskiego.
Opracował: Andrzej Dutkiewicz. 27.02.2026
Źródła:
„Nasze Mikulczyce” Miejska Biblioteka Publiczna. 2017.
Der Oberschlesische Wanderer.
http://theaterwerkstaetten-hammann.de/
Plany Miasta Zabrze z lat 1973 – do lat 1990-tych.
Książki adresowe.
